Zmyślone interpretacje podatkowe kosztowały firmę przetarg. Wyrok KIO w sprawie AI

Krótka odpowiedź (stan na 12 października 2026 r.). Za informacje zmyślone przez AI można zostać wykluczonym z przetargu. W wyroku z 17 października 2025 r. (sprawa KIO 3342/25) Krajowa Izba Odwoławcza nakazała wykluczyć wykonawcę, którego wyjaśnienia ceny powoływały dwie interpretacje podatkowe, jakich nikt nigdy nie wydał. Podstawą nie było samo użycie AI, tylko informacje wprowadzające w błąd; według Izby nie miało znaczenia, czy pomylił się człowiek, czy program.

Halucynacja AI w piśmie procesowym to powołanie orzeczenia, przepisu albo cytatu, który nie istnieje, ma błędne dane (np. datę) albo nie mówi tego, co przypisuje mu pismo. W tej sprawie halucynacje trafiły do dokumentu przetargowego: wyjaśnień ceny, które wykonawca złożył zamawiającemu 30 maja 2025 r.

Przetarg na utrzymanie dróg prowadził Zarząd Dróg Wojewódzkich w Krakowie, w podziale na części. Wyrok KIO z 17 października 2025 r. rozstrzyga łącznie siedem odwołań, a wątek AI dotyczy jednego z nich: odwołania KIO 3342/25 w części 7 zamówienia.

Czy za błędy AI w ofercie można zostać wykluczonym z przetargu?

Tak. W wyroku z 17 października 2025 r. (KIO 3342/25) Krajowa Izba Odwoławcza nakazała zamawiającemu wykluczyć wykonawcę na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 10 Prawa zamówień publicznych i odrzucić jego ofertę w części 7. Ten przepis pozwala wykluczyć wykonawcę, który „w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd”, jeśli mogły one istotnie wpłynąć na decyzje zamawiającego.

Izba nakazała odrzucić ofertę z dwóch powodów naraz: „jako złożonej przez wykonawcę podlegającego wykluczeniu z postępowania oraz jako oferty zawierającej rażąco niską cenę”. Drugi powód nie miał związku z AI. Wykonawca skalkulował cenę przy stawce 28,10 zł za godzinę pracy, choć minimalna stawka godzinowa w 2025 r. wynosiła 30,50 zł, i nie dołączył do wyjaśnień żadnych dowodów.

Z ustawy wynika też ograniczenie: wykluczenie na podstawie art. 109 ust. 1 Pzp wchodzi w grę tylko wtedy, gdy zamawiający wskazał tę podstawę „w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia” (art. 109 ust. 2, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 793).

Co było nieprawdziwe w wyjaśnieniach wykonawcy?

Wykonawca uzasadniał przyjęte stawki VAT dwiema interpretacjami indywidualnymi, których według ustaleń Izby nikt nie wydał. Obok nich podał nieaktualną pozycję załącznika do ustawy o VAT, kod PKWiU usług, których zamówienie nie obejmowało, i wyrok NSA dotyczący innego podatku. Błędy wskazał odwołujący, a Izba po przeprowadzeniu dowodu z wyjaśnień uznała za udowodnione, że te informacje były nieprawdziwe.

Liczby interpretacji w systemie EUREKA podał odwołujący. Wszystkie opisy pochodzą z uzasadnienia wyroku KIO, z części dotyczącej sprawy KIO 3342/25. Odwołujący przypomniał też, że interpretacje indywidualne publikuje się w systemie EUREKA (powołał art. 14i § 3 Ordynacji podatkowej), więc gdyby dwie powołane interpretacje istniały, byłyby w tej bazie.

Czy KIO wykluczyła wykonawcę za samo użycie AI?

Nie. W wyroku z 17 października 2025 r. Izba przyznała, że „przepisy Pzp nie zabraniają użycia takich programów”, i oceniła tylko prawdziwość informacji. Wykonawca nie zaprzeczał, że posłużył się narzędziami AI, ale to nie zmieniło oceny: „Nie ma przy tym żadnego znaczenia, czy ich ujęcie w wyjaśnieniach […] były wynikiem ludzkich błędów czy niewłaściwego wykorzystania narzędzi AI”.

Izba nie uznała przy tym, że wykonawca działał nieuczciwie. Oddaliła zarzut z art. 109 ust. 1 pkt 5 Pzp, który dotyczy poważnego naruszenia obowiązków zawodowych podważającego uczciwość wykonawcy, bo odwołujący „postawił zarzut idący zdecydowanie zbyt daleko”. Błąd wynikający „wedle wszelkiego prawdopodobieństwa z lekkomyślności lub niedbalstwa” nie mieści się według Izby w tak restrykcyjnym przepisie.

Jak sądy administracyjne oceniają pisma z orzeczeniami zmyślonymi przez AI, opisujemy w artykule Halucynacje AI w pismach do sądu. Co orzekł NSA w 2026 roku.

Dlaczego zmyślone interpretacje miały znaczenie dla wyniku przetargu?

Bo dotyczyły stawki VAT, a od stawki VAT zależało, czy oferta w ogóle może pozostać w przetargu. Izba wyjaśniła, że nieprawidłowa stawka VAT oznacza błąd w obliczeniu ceny, a przepis o odrzuceniu takiej oferty (art. 226 ust. 1 pkt 10 Pzp) „nie zawiera luzu decyzyjnego dla zamawiającego”. Zmyślone interpretacje miały przekonać zamawiającego, że stawka była prawidłowa.

Wykonawca przekonywał, że nieprawdziwych informacji było niewiele w porównaniu z objętością wyjaśnień. Izba uznała, że niesłusznie je bagatelizował, bo wskazywały „na istnienie dokumentów urzędowych”, z których miały wynikać fakty korzystne dla wykonawcy.

Co KIO napisała o narzędziach AI?

Krajowa Izba Odwoławcza oceniła, że „wbrew obiegowej, potocznej nazwie, narzędzia te mają niewiele wspólnego z inteligencją, co jest szczególnie widoczne na gruncie prawnym”. Ten fragment uzasadnienia zaczyna się od przyznania, że prawo nie zabrania takich programów, a kończy na nadzorze: „Pozbawione należytego nadzoru programy AI nie rozróżniają podstawowych pojęć z zakresu prawa, czy stanu prawnego aktualnego na określony moment”.

Halucynacje Izba opisała jako zjawisko „dotwarzania” informacji „w miejsce brakujących”. O skutkach napisała, że nieprawdziwa informacja w wyjaśnieniach „ma bardzo poważne skutki dla wykonawcy, nawet gdy nie miał on świadomości, że taka informacja została wygenerowana przez zastosowane narzędzie”. W sprawie tego wykonawcy stwierdziła: „Informacje wytworzone przez AI niewątpliwie wprowadzały w błąd”.

Czy odpowiedź AI z wyszukiwarki potwierdza staranność wykonawcy?

Nie. W wyroku z 8 lipca 2026 r. (KIO 2675/26) Izba uznała, że o należytej staranności nie świadczy powoływanie się na dane o klasie dróg „podane przez sztuczną inteligencję w wyszukiwarce Google”. Wykonawca podał w formularzu kryteriów pozacenowych, że drogi w dwóch wykazanych zadaniach mają klasę G, a miały klasę Z. Izba przypisała mu niedbalstwo.

Uzasadnienie zawiera zdanie, które dotyczy każdego wykonawcy: „Profesjonalny charakter podmiotów biorących udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia zobowiązuje do weryfikowania każdej składanej w nim informacji” (KIO 2675/26).

Wykluczenie i tak uchylono. Izba ustaliła, że błędna informacja nie mogła istotnie wpłynąć na decyzje zamawiającego: gdyby wykonawca dostał punkty tylko za trzy zadania spełniające wymogi, i tak miałby najwyższą łączną punktację, 95 punktów. Obie sprawy pokazują tę samą regułę z dwóch stron: liczy się to, czy nieprawdziwa informacja mogła zmienić decyzję zamawiającego.

Czy wydruk rozmowy z czatem może być dowodem w sądzie, opisujemy w artykule Pozew napisany przez ChatGPT. Co się stało w sądzie we Wrocławiu.

Jak sprawdzić interpretacje, przepisy i wyroki przed złożeniem oferty?

Każde powołanie w ofercie albo w wyjaśnieniach ceny da się porównać ze źródłem urzędowym. W sprawie KIO 3342/25 zrobił to odwołujący: szukał interpretacji w systemie EUREKA, sprawdził numer pozycji w załączniku do ustawy o VAT i treść powołanego wyroku NSA. Każdy z tych kroków ujawnił błąd.

1. Interpretacje podatkowe. Znak interpretacji można wyszukać w systemie EUREKA. Brak interpretacji o danym znaku to sygnał, że trzeba ją sprawdzić u źródła, zanim trafi do dokumentu.
2. Przepisy. Brzmienie przepisu porównuje się z tekstem jednolitym w ISAP i sprawdza, czy przepis obowiązywał w dniu, którego dotyczy dokument. Pozycja 176 załącznika nr 3 do ustawy o VAT nie obowiązuje od 2020 r.
3. Wyroki. Sygnaturę, datę i przedmiot sprawy sprawdza się w bazie orzeczeń sądu, który je wydał; dla NSA to Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl). Sama sygnatura nie wystarczy: wyrok II FSK 219/21 według odwołującego dotyczy zupełnie innej sprawy.
4. Kody i klasyfikacje. Każdy kod PKWiU warto zestawić z opisem przedmiotu zamówienia.

Jak sprawdzić orzeczenie krok po kroku, także wtedy, gdy sygnatura istnieje, a treść się nie zgadza, opisujemy w poradniku Jak sprawdzić orzeczenie podane przez ChatGPT.

Sprawy KIO o AI w jednej tabeli

Polskie sprawy, w których sąd albo Izba wykryli zmyślone orzeczenia, cytaty lub przepisy, zbieramy w rejestrze spraw.

Najczęstsze pytania

Jaka jest sygnatura wyroku KIO w sprawie AI?

Wyrok z 17 października 2025 r. jest wyrokiem łącznym w siedmiu sprawach: KIO 3335/25, 3339/25, 3341/25, 3342/25, 3344/25, 3347/25 i 3349/25. Wątek AI dotyczy odwołania KIO 3342/25 w części 7 zamówienia. Odwołanie KIO 3347/25 dotyczyło tej samej oferty w części 7, ale jej odrzucenia z powodu zaniżonej stawki godzinowej, a nie informacji z AI.

Czy wykonawca może korzystać z AI przy przygotowaniu oferty?

Według Izby przepisy Pzp nie zabraniają używania takich programów (wyrok z 17 października 2025 r.). Ta sama Izba napisała jednak, że nieprawdziwa informacja w wyjaśnieniach „ma bardzo poważne skutki dla wykonawcy”, nawet jeśli nie wiedział on, że wygenerowało ją narzędzie.

Czy od wyroku KIO można się odwołać?

Tak. Według pouczenia w wyroku z 17 października 2025 r. na orzeczenie KIO przysługuje skarga do Sądu Okręgowego w Warszawie, Sądu Zamówień Publicznych. Wnosi się ją za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia.

Czy każda nieprawdziwa informacja w ofercie kończy się wykluczeniem?

Nie. Art. 109 ust. 1 pkt 10 Pzp wymaga łącznie trzech rzeczy: informacji wprowadzającej w błąd, lekkomyślności lub niedbalstwa wykonawcy oraz możliwości istotnego wpływu na decyzje zamawiającego. Zamawiający musi też wskazać tę podstawę w ogłoszeniu lub dokumentach zamówienia. W sprawie KIO 2675/26 Izba uchyliła wykluczenie, bo błędna informacja nie mogła zmienić wyniku przetargu.

Sprawdź pismo przed złożeniem

Antyhalucynator sprawdza, czy orzeczenia i przepisy powołane w piśmie istnieją i zgadzają się z tym, co pismo im przypisuje. Wynik dostajesz jako raport ryzyka z listą miejsc do zweryfikowania, a nie jako wyrok. Więcej o zastosowaniu w firmach przeczytasz na stronie dla przedsiębiorców, a w kancelariach na stronie dla prawników.

Źródła

Dostęp do wszystkich źródeł: 12 października 2026 r.

1. Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 17 października 2025 r., sygn. akt KIO 3335/25, KIO 3339/25, KIO 3341/25, KIO 3342/25, KIO 3344/25, KIO 3347/25, KIO 3349/25 (PDF), orzeczenia.uzp.gov.pl.
2. Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 8 lipca 2026 r., sygn. akt KIO 2675/26 (PDF), orzeczenia.uzp.gov.pl.
3. Ustawa z 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 793, art. 109 (PDF), api.sejm.gov.pl.
4. System EUREKA, baza interpretacji podatkowych, eureka.mf.gov.pl.